Slimme stekkers: wat kun je ermee doen (en wat niet)

Een slimme stekker is het goedkoopste instapje in smart home dat er is, en precies daarom wordt hij overschat. Je stopt 'm in het stopcontact, koppelt 'm aan de app, en ineens verwacht je dat je koffiezetapparaat "slim" is geworden. Dat is het niet. Wat je hebt gekocht is een schakelaar met wifi erin, niet meer en niet minder. Dat is precies waarom je moet weten wat je wél en niet mag verwachten voor je geld.

Wat een slimme stekker daadwerkelijk doet

Laat ik met de kern beginnen, want die is simpel:

• Aan/uit op afstand. Via de app, waar ook ter wereld, zet je het aangesloten apparaat aan of uit. Handig als je vergeten bent de lamp in de hal uit te doen, of als je vanaf je werk de sfeerverlichting alvast wil aanzetten.
• Timers en schema's. Elke dag om 7:00 het koffiezetapparaat aan, om 23:00 alles uit. Eenmaal ingesteld, hoef je er niet meer naar om te kijken.
• Energieverbruik meten. De meeste stekkers in dit segment houden bij hoeveel stroom een apparaat trekt, per uur, dag of maand. Zo zie je zwart op wit welk apparaat die vreemde piek op je energierekening veroorzaakt.
• Koppeling met Google Assistent of Alexa. "Hé Google, zet de vloerlamp aan" werkt zodra de stekker gekoppeld is aan je smart speaker-account. Geen apparaat meer hoeven pakken om iets aan te zetten.

Dat is het hele rijtje. Vier dingen, allemaal nuttig, maar er komt verder niets bij, hoe de verpakking het ook verkoopt.

Wifi-stekker of hub-gebaseerd systeem

Hier zit de eerste echte keuze, en het is er een die je makkelijk over het hoofd ziet in de winkel.

Wifi-stekkers praten rechtstreeks met je router, zonder tussenapparaat. Dat is fijn: uitpakken, koppelen via de app, klaar. Het nadeel merk je pas als je uitbreidt: elke wifi-stekker is een apart apparaat op je netwerk, met een eigen verbinding die constant open moet blijven staan. Bij twee stekkers merk je daar niets van. Bij tien, twaalf stekkers door het huis kan je router het merkbaar zwaarder krijgen, vooral als het een ouder of goedkoop model is.

Hub-gebaseerde systemen werken anders: de stekkers praten met een apart kastje (de hub), en die hub praat namens ze allemaal met je router. Dat protocol is vaak stabieler en minder gevoelig voor storing dan wifi. Het nadeel is net zo simpel: je hebt een extra apparaat nodig, met een extra stopcontact en meestal een hogere instapprijs.

De beperking die niemand op de doos zet

Dit is het stuk waar de marketing stil van wordt, dus ik zeg het toch: een slimme stekker maakt een dom apparaat niet slim. Hij schakelt alleen stroom aan of uit. Meer kan hij niet.

Zet je een ouderwetse ventilator op een slimme stekker, dan kun je 'm op afstand aan- en uitzetten. Wat je niet kunt: de stand wijzigen of de snelheid regelen. De stekker voegt geen intelligentie toe aan het apparaat erachter, hij voegt alleen een schakelaar toe die je op afstand bedient. Voor een lamp die je toch alleen aan of uit zet, is dat genoeg. Voor een apparaat waarvan je de instellingen wil aanpassen, kom je bedrogen uit: daarvoor heb je een apparaat nodig dat zelf slim is, niet een stekker eronder.

Waar je op moet letten bij aanschaf

Een paar dingen die het verschil maken tussen een stekker die je vergeet dat hij er is, en een stekker die je elke week irriteert:

• Afmeting ten opzichte van je stopcontact. Sommige slimme stekkers zijn fors en blokkeren het tweede gat van een dubbel stopcontact.
• App-afhankelijkheid. Vrijwel elke stekker vereist een account bij de fabrikant. Geen account, geen bediening op afstand.
• Ondersteuning voor de spraakassistent die je al gebruikt. Check vooraf of de stekker zowel Google Assistent als Alexa ondersteunt, of maar één van de twee.
• Energiemeting: gemiddeld genoeg, niet perfect. Verwacht geen labo-nauwkeurigheid, maar voor het signaleren van sluimerverbruik is de meting ruim voldoende.

Een voorbeeld van een wifi-stekker die dit rijtje redelijk dekt, zonder een hub te vereisen:

Tot slot

Een slimme stekker is geen wondermiddel, maar voor wat hij kost verdient hij zich snel terug: minder sluimerverbruik, geen lampen die de hele nacht aanstaan, en gemak via timers of je stem. Verwacht alleen niet dat hij een dom apparaat slim maakt. Hij schakelt aan en uit, en dat is precies waarvoor je 'm koopt. Weet je dat vooraf, dan val je later niet van je stoel als de "smarte" wasdroger nog steeds gewoon alleen aan of uit kan.